مهم‌ترین عامل پوسیدگی دندان در کودکان

دلیل دیگری که باعث پوسیدگی دندان کودکان می شود این است که والدین باور غلطی دارند که دندانهای شیری می افتد و نیاز به مراقبت زیاد نیست.

اما باید این نکته را متذکر شوم که دندانهای شیری اگر عفونی شوند، یا از بین بروند ممکن این عفونت به دندانهای دائمی منتقل شود یا دندانهای دائمی ترتیب خوبی نداشته باشند. تحقیقات نشان داده 70%‌ از ناهنجاری ‌های دندانی مربوط به مراقبت نکردن صحیح از این دندانهاست.
علاوه بر دلایل بالا دلایل دیگری هم بر روی پوسیدگی دندان موثر است.

این دلایل عبارتند از:

ساختار و کیفیت مینای دندان:

مینای دندان در بعضی از کودکان بافت ضعیف‌تری دارد. در این موارد میزان کلسیم و مواد معدنی موجود در مینا کمتر از حد عادی است؛ به همین دلیل سطح دندان نازک‌تر شده و در برابر عوامل پوسیدگی آسیب‌پذیری بیشتری پیدا می‌کند.

آناتومی دندان و شیار‌های آن:

بعضی از دندان‌ها به خصوص دندان‌های آسیاب شیار‌های بیشتری روی سطح خود دارند؛ مواد غذایی به راحتی بین این شیار‌ها باقی می‌مانند و مخفی می‌شوند؛ بنابراین شیار‌های دندانی بهترین محل برای لانه‌گزینی، رشد و تکثیر باکتری‌ها است.

عدم تعادل در باکتری‌ها:

باکتری‌ها از زمان تولد انسان، در بدن او قرار دارند. این باکتری‌ها که «فلور طبیعی» نام دارند در هماهنگی و هارمونی با یکدیگر و سایر سلول‌های بدن زندگی می‌کنند. عدم تعادل در محیط زیست باکتری‌های بدن می‌تواند آغازی برای بروز انواع بیماری‌ها باشد، که پوسیدگی دندانهم جزآنهاست.

پلاک دندانی:

پلاک لایه‌ای چسبناک، از باکتری‌ها و دیگر ترکیبات بزاق تشکیل‌شده است. باکتری‌ها علاقه‌ای ویژه به پلاک دارند؛ زیرا به راحتی می‌توانند در آن تکثیر کرده و رشد کنند.

این باکتری‌ها به تجزیه قند و سایر کربوهیدرات‌های قابل تخمیر می‌پردازند و آن‌ها را به اسید و انرژی مورد نیاز خود تبدیل می‌کنند. این اسید حاصل حاصل شده، کلسیم و دیگر مواد معدنی موجود در مینا و سطح خارجی دندان را حل می‌کند. با استفاده از مسواک و نخ دندان می‌توانید از تشکیل پلاک روی دندان جلوگیری کنید.

کیفیت و کمیت بزاق:

بزاق نه تنها باعث تمیزشدن دندان‌ها می‌شود بلکه سرشار از کلسیم و دیگر مواد معدنی مورد نیاز دندان است و به ترمیم مواد معدنی از دست‌رفته سطح دندان کمک می‌کند؛ اما اگر بیش از حد غلیظ یا مقدار آن کمتر از حد عادی باشد، نمی‌تواند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد.

عوامل زیادی روی کیفیت و کمیت بزاق تاثیر دارند. مثل داروها، بیماریها

اختلالات عملکردی عضلات دهان و زبان:

حرکات زبان، لب‌ها و عضلات گونه حین جویدن به تمیزشدن دندان‌ها کمک می‌کند. باید توجه داشت که حرکات زبان در بعضی از موارد با محدودیت بیشتری همراه است.

ازدحام و بی‌نظمی دندان‌ها:

تمیزکردن دندان‌های پرازدحام و بی‌نظم دشوارتر است. در این موارد مواد غذایی به راحتی می‌توانند میان دندان‌ها گیر کنند و باقی بمانند. این نواحی محلی عالی برای رشد کلنی باکتری و بروز پوسیدگی دندان هستند؛ بنابراین باید حتما نسبت به رفع بی‌نظمی دندان‌ها اقدام کرد.
مصرف دارو‌ها
بعضی از دارو‌ها مثل اسپری‌های آسم در طولانی‌مدت ترشح بزاق را کاهش می‌دهند. شربت‌های سرفه و ضد آلرژی نیز معمولا برای طعم بهتر سرشار از قند هستند.

پیشگیری از پوسیدگی دندان:

در این حالت با یک اورژانس دندانپزشکی مواجه هستیم که با توجه به سن کم کودک و عدم امکان درمان دندان روی یونیت و در مطب لزوم کار با بیهوشی کامل و برطرف کردن مشکلات دندانی تحت بیهوشی وجود دارد.
برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی لازم است که با رویش اولین دندان شیری به مسواک زدن و تمیز کردن آنها اقدام کنیم.
مسواک مخصوص سن کودک تهیه کرده و روزی ۲ بار با حوصله دندان‌های تازه رویش یافته را تمیز می‌کنیم.
استفاده از مسواک‌های انگشتی یا گاز استریل خیلی کارایی ندارند. در مواردی که مسواک در دسترس نیست، بهتر است روی شیر مصرف شده آب بدهیم تا به شست و شوی شیر کمک کند.
در کودکان بزرگ‌تر استفاده از سیب، هویج و آدامس‌های بدون قند و سایر مواد غذایی که نیاز به جویدن زیادی دارند از روی مواد غذایی پوسیدگی‌زا موثر است.
این مواد ترشح بزاق را زیاد کرده و به شست و شوی خودکار دندان‌ها توسط بزاق و زبان کمک می‌کنند.
کودکان بالای یک سال که از نظر جسمی سالم هستند و مشکل رشدی ندارند نیازی به خوردن شیر شبانه ندارند.
بهتر است کودک را قبل از خواب سیر کرده و دندان‌های او را مسواک بزنیم و در طول شب و حین خواب از آب به جای شیر استفاده کنیم تا آسیبی به دندان‌ها نرسد.
تقاضای شیر شبانه توسط کودکان معمولا از سر عادت است و یک نیاز جسمی نیست و بهتر است بالای یک سال این عادت غلط تغذیه‌ای را در کودک تغییر بدهیم، چون هر چه سن بالاتر می‌رود تغییر عادت سخت‌تر می‌شود و امکان آسیب دندانی نیز بیشتر می‌گردد.
در مورد کودکان نارس و دارای مشکلات رشدی و تغذیه‌ای که نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ای دارند مشاوره با متخصص تغذیه کودک لازم است.
بیشتر کودکانی که مجبور به دریافت خدمات درمانی دندان‌پزشکی تحت بیهوشی می‌گردند، دارای این عادت تغذیه‌ای غلط بوده‌اند.

بهداشت دهانی مادر:

همان‌طور که قبلا اشاره شد، بهداشت دهانی مادر و رسیدگی به موقع دندان‌ها و لثه مادر ارتباط نزدیکی با وجود دندان‌های خوب و سالم در کودک دارد.
از مادران عزیز می‌خواهم قبل از بارداری شروع به رسیدگی کامل به مشکلات دهانی خود بکنند.
اثبات شده است که احتمال زایمان زودرس در مادرانی که مشکلات لثه‌ای دارند، بالا است.
پس از تولد کودک نیز باکتری عامل پوسیدگی از دهان مادران به فرزندان می‌تواند منتقل شود.