مزایای تغذیه با شیر مادر برای شیر خوار و مادر

یونیسف: شیر مادر، امن‌ترین و سالم‌ترین غذا برای 6 ماه اول زندگی همه کودکان در هر جا است. این یک منبع همراه و مفید تغذیه است، برای شما و کودک شما، در هر کجای دنیا که زندگی می‌کنید.

آکادمی اطفال آمریکا (AAP) توصیه می‌کند که نوزادان به طور انحصاری برای 6 ماه اول با شیر مادر تغذیه شوند. حتی پس از معرفی غذاهای جامد، تغذیه با شیر مادر باید در اولین سال زندگی و حتی زمانی فراتر از آن، ادامه یابد.

فواید شیر مادر برای نوزاد به حدیست که آثار مثبت آن در دوران کودکی و حتی بزرگسالی کاملا مشهود است.
شیر مادر بهترین منبع مواد مغذی برای نوزاد است. بسیاری از عناصر موجود در شیر مادر کودک را در مقابل عفونت و بیماری ها حفظ می کند. پروتئین های موجود در شیر مادر بسیار راحت تر از پروتئین موجود در شیر گاو هضم می شوند.
شیر مادر یکی از بهترین غذاها برای رشد فکری و جسمی کودک است. این ماده ی غذایی نه تنها فواید زیادی برای نوزاد دارد، بلکه برای مادر نیز بسیار مفید است.
از شیر مادر مقوی تر و مفیدتر برای کودک وجود ندارد.

فواید شیر مادر برای شیرخوار

• برای نوزاد بهترین غذاست.
• شیر مادر پاکیزه، دارای درجه حرارت مناسب، عاری از آلودگی میکروبی و همه جا در دسترس شیرخوار می‌باشد.
• تغذیه با شیر مادر رابطه عاطفی بین مادر و نوزاد را افزایش می‌دهد. ( تماس پوست با پوست، چشم در چشم، بوی مادر و گرمی آغوش او و صدای آشنای مادر) این موارد باعث می‌شود این نوزاد در نوجوانی امنیت روانی بیشتری داشته باشد.
• شیر مادر حاوی عوامل ایمنی زایی است که کودک را در ماه‌های اول در برابر عفونت‌ها و آلرژی‌ها حفاظت می‌کند. ( آغوز و شیر مادر حاوی گلبول‌های سفید زنده یعنی لنفوسیت‌ها و ماکروفاژها می‌باشند که باکتری‌ها را از بین می‌برند.)
• ویژگی‌های شیر هر مادر به نحوی است که می‌تواند تغدیه شیرخوارش را به طور ایده‌آل و مناسب با نیازهای خاص و سلامت و رشد او تأمین نماید. یعنی که با توجه به سن کودک تنظیم میشود. مثلا شیر مادر برای کودک 4 ماهه با اونی که نوزاد تازه متولد شده دارد متفاوت است از نظر مواد مغذی و محتویات.

نکته: عوامل ایمونولوژیک موجود در آغوز به حدی است که به آن واکسن نوزاد نیز گفته می‌شود.

• چربی شیر مادر در شروع هر وعده شیردهی کمتر(1-2 درصد) یعنی شیر ابتدایی دارای آب بیشتری است و سپس میزان چربی به تدریج زیاد می‌شود( 3-4 برابر) این تغییرات سبب می شود در ابتدا تشنگی نوزاد برطرف شده و باعث تحریک اشتهای او شده و چربی انتهایی باعث می‌شود تا سیر شود.
• طبق تحقیقات انجام شده شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند به میزان کمتری به بیماری‌های تنفسی، عفونت‌های گوش، مننژیت، عفونت‌های ادراری، اسهال و استفراغ، آسم و آلرژی مبتلا می‌شوند و در صورت ابتلا شدت این بیماری‌ها بسیار کمتر است.
• در شیر مادر آنزیمی به نام لیزوزیم وجود دارد که مقدارش 300 برابر شیر گاو است که باکتری‌ها را در روده از بین می‌برد.
• در شیر مادر آنزیمی به نام لاکتوفرین وجود دارد که همراه با آنتی‌بادی‌های دیگر مانع از رشد ایکولای Ecoli که شایعترین عامل عفونت روده شیرخواران و عامل اسهال در آنهاست،‌ می‌شود و همچنین باعث جذب بهتر آهن نسبت به شیر مصنوعی می‌شود.

نکته: اگر آهن از طریق دارو یا قطره آهن زودتر از حد معمول یا بیش از مقدار توصیه شده به نوزاد داده شود مانع از فعالیت این پروتئین می‌شود.

• یک عامل قندی نیتروژن دار به نام لاکتوباسیلوس بیفیدوس با غلظت بالا در آغوز و شیر مادر وجود دارد (چندین برابر شیر گاو) که رشد میکروب‌های بیماری‌زا را متوقف می کند.
• شیر تازه مادر رشد باکتری‌های گرم منفی را متوقف می‌کند و مانع از بروز بیماری انتروکولیت نکروزان یا نکروز مخاطی دیواره روده ( NEC) که اغلب در نوزادان نارس بروز می‌کند، می‌گردد.
• شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه میکنند کمتر دچار مشکلات دندانی ناشی از گول‌زنک و تغذیه مصنوعی و پوسیدگی دندان‌ها می‌شوند.
• بهره هوشی شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند بالاتر از نوزادانی است که از شیر مصنوعی یا شیر گاو تغذیه  می‌نمایند.
• شیر مادر از بسیاری از بیماری‌ها در سال‌های آتی زندگی فرد نیز جلوگیری می‌کند بیماری‌هایی مانند: سیدز (سندرم مرگ نااگهانی شیرخوار)، کولیت اولسراتیو، چاقی، لنفوم(6 برابر)، کرون، بیماری‌های قلبی و کبدی، دیابت جوانان،.
• پروتئین‌های شیر مادر نیز با وجودی که کمتر از شیر گاو است ولی بهتر جذب می شود و هیچگاه  تولید حساسیت نمی‌کند، در نتیجه دردهای قولنجی، جمع شدن گاز، استفراغ و … در نوزادان شیرمادر خوار بسیار کمتر است.
• در نوزادان شیرمادر خوار سوختگی ناحیه تناسلی و باسن کمتر دیده می‌شود.
• تکامل بینایی، تکلم و تکامل راه رفتن در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه شده‌اند سریع‌تر است.

نکته: کلستروم یا آغوز، شیری زرد رنگ و قلیایی است که در ماه‌های آخر حاملگی و در 2-4 روز اول پس از زایمان ترشح می شود. این شیر در مقایسه با شیر رسیده وزن مخصوص، پروتئین، ویتامین‌های محلول در چربی (A,D,K,E) و همچنین مواد معدنی بیشتری می باشد.

• به دلیل سوخت و ساز بهتر کلسترول در شیر مادر خواران خطر افزایش کلسترول در بزرگسالی کاهش می یابد.
• نوزادانی که شیر مادر مصرف می کنند، در آینده کمتر به اختلالات روانشناختی دچار خواهند شد.

شش فایده شیر دهی از پستان، برای مادر

• جمع شدن سریع‌تر رحم پس از زایمان
• ایجاد احساس آرامش و تحکیم پیوند عاطفی بین مادر و کودک و بهبود وضع روحی هر دو
• دیرتر آغاز شدن عادت ماهیانه و کمتر از دست دادن خون و نهایتاً مانع کم خونی در مادر، به خصوص در شیردهی شبانه
• ترشح هورمون اکسی توسین (هورمون عشق) و احساس امنیت خاطر و شادابی و کاهش دوران افسردگی پس از زایمان
• کم کردن وزن اضافی به وجود آمده در حین زایمان (برای تولید شیر، مادر روزانه 500 کیلوکالری نیاز دارد)
• کاهش احتمال ابتلا به سرطان پستان و تخمدان و پوکی استخوان در سنین بالا، کاهش دیابت و بروز MS و روماتیسم مفصلی